Av. Doç. Dr. Ramazan Arıtürk, Manisa’da bir taksi şoförüne yönelik saldırının görüntüler sosyal medyada yayıldıktan sonra yeniden gündeme gelmesini, ceza soruşturmasının temel ilkeleri bakımından değerlendirdi.
Bir olayın kamuoyunda tepki çekmesini beklemeden savcılık ve adli kolluğun harekete geçmesi gerektiğini; delilin kendiliğinden dosyaya girmeyeceğini, araştırılıp korunması gerektiğini vurguladı.
Savcı Suçu Öğrendiği Anda Harekete Geçmeli
“Soruşturma makamı, şüphelinin lehine ve aleyhine olan bütün delilleri toplamak zorundadır.”
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 160. maddesi savcıya, bir suç işlendiği izlenimini öğrenir öğrenmez maddi gerçeği araştırma görevi yüklüyor. Bu görev, yalnız şikâyet dilekçesini almak veya şüphelinin ilk beyanıyla yetinmek anlamına gelmiyor.
Delil Kendiliğinden Dosyaya Girmez
Taksi içi kamera kaydı, mağdur ve tanık beyanları, parmak izi, taksimetre bilgisi, güzergâh üzerindeki MOBESE görüntüleri ve telefon hareketleri birbirini doğrulayabilecek deliller. Soruşturma makamının bunları zamanında istememesi, bir bölümünün kaybolmasına veya olayın yanlış değerlendirilmesine yol açabilir.
- mağdurun ayrıntılı beyanının alınması,
- kamera kayıtlarının gecikmeden korunması,
- şüphelinin güzergâh ve iletişim bilgilerinin araştırılması,
- lehe ve aleyhe bütün bulguların birlikte değerlendirilmesi.
Adli Kolluk Eksikliği Soruşturmayı Zayıflatıyor
Arıtürk’e göre soruşturmanın ilk günlerinde görülen boşluk, uzman ve savcılık denetiminde çalışan bağımsız bir adli kolluk ihtiyacını yeniden gösteriyor. Genel güvenlik görevi ile delil toplama görevinin aynı kurumsal alışkanlıkla yürütülmesi, sorumluluğun belirsizleşmesine neden olabiliyor.
Savcı soruşturmanın hukuki sorumlusu, kolluk ise onun talimatıyla delili bulan ve koruyan uzman bir yapı olarak çalışmalı.
Sosyal Medya Mahkeme Değil, Gecikmenin Alarmı
Sosyal medyanın suçluluğa karar veren bir yargı makamı olmadığını belirten Arıtürk, kamuoyu baskısının dosyadaki eksikliği görünür kılabildiğini söyledi. İnsanların adaleti sosyal medyada araması, çoğu zaman kurumların zamanında ve ikna edici biçimde işlememesinin sonucu.
Sağlıklı düzende soruşturmanın yönünü paylaşım sayısı değil, hukuka uygun toplanmış delil ve bağımsız yargısal değerlendirme belirlemeli.
