İnsan nereye giderse gitsin, kalbinin bir ucu hep doğduğu yere bağlı kalır. Bu bağı en çok da sevinç ve hüzün anlarında fark ederiz. Almanya’da şahit olduğum bir düğün, bana bu hakikati bir kez daha hissettirdi. Mekân değişmişti, zaman değişmişti, şehirler ve ülkeler değişmişti… Ama kültür, inanç ve gelenek, sanki hiç yerinden kıpırdamamış gibi yanı başımızdaydı.
Düğün iki gün öncesinden başladı. Anadolu’dan taşınmış bir ritüel gibi, kına gecesi yapıldı. Kadınlar kendi aralarında türküler söylediler; kimi zaman hüzünlü, kimi zaman coşkulu… Gelinin avuç içine yakılan kına, yalnızca bir süs değil, aynı zamanda yüzyıllardır süren bir geleneğin hatırasıydı. Erkeklerse dışarıda oturmuş, Türkiye üzerine konuşuyorlardı. Memleketten uzak olsalar da, gönülleri oradan hiç kopmamıştı.
Düğün günü gelince, gelin evinin bütün pencereleri bayraklarla süslendi. Kocaman bir al bayrak gençlerin ellerinde dalgalandı. Tekbirler, davullar, zurnalar yükseldi gökyüzüne. Alman komşular merakla izlerken, biz o anın içinde memleketin sokaklarını, köylerini, kasabalarını duyumsuyorduk. Gelinin beline kuşak bağlanırken, annenin gözünden yaşlar süzüldü. Bir kardeş, ablasını ahlaklı yetiştirmenin gururuyla alnından öptü; bir anne, “haydi kızım” diye dualarla uğurladı. Her söz, her hareket, bir tarihten ötekine aktarılan sessiz miras gibiydi.
Kapıda çocuklar gelin almaya izin vermedi. Biraz pazarlık, biraz gülüşme, biraz da harçlıkla kapılar açıldı. Sonra hocaefendinin duası yükseldi. O an, kalabalık birden sükûnete büründü. Davullar sustu, alkışlar durdu. Yüzlerce insan, tek bir ağızdan “âmin” dedi. Gelin, kayınvalidesinin elinden damada teslim edildiğinde, sanki bir emaneti devralıyormuş gibi hürmet vardı o anın içinde.
Düğün salonunda ise başka bir hayat başladı. Gelin ve damat sahneye çıktı, oyunlar oynandı, türküler söylendi. Yemekler dağıtıldı, takılar takıldı. Ve ne güzeldir ki, sadece Türkler değil, Alman misafirler de bu neşeye ortak oldu. Oyunlara katıldılar, eğlendiler. Farklı kültürler aynı salonda buluştu ama düğünün ruhunu Anadolu belirledi.
Gece bittiğinde geriye bir hakikat kaldı: Kültür, yalnızca toprakla sınırlı değil. İnsan nereye giderse gitsin, inançlarını, geleneklerini, sevinçlerini ve hüzünlerini de yanında götürüyor. Zaman değişiyor, coğrafya değişiyor ama kültür, kalplerin hafızasında yaşamaya devam ediyor.
Ve sonunda, Anadolu’nun o kadim sözü yankılandı içimde:
“Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine.”